Sting sprak met verzorgende Manuela Groot (rechts) en beleidsmedewerker Saskia Danen (links) over de rol van verzorgenden in een verbetertraject. 

Lisidunahof is een verpleeghuis voor mensen met dementie. In een jaar tijd is hier het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen afgebouwd van 22 naar 9. Een indrukwekkend resultaat, aangezien ze pas in mei 2009 zijn begonnen met het Verbetertraject Ban de Band van Zorg voor Beter.

In de huiskamer van de Spiegel tuimelt een meneer om, hij zit op de bank en laat zich op zijn zij vallen. 'Deze meneer had voorheen een tafelblad voor zijn stoel', vertelt Saskia Danen. 'Hij heeft nu veel meer bewegingsvrijheid.'

Manuela werkt sinds 1982 in Lisidunahof. 'Het is een wereld van verschil, toen en nu. Toen ik hier pas werkte, werden er veel Zweedse banden gebruikt om vallen te voorkomen. Vorig jaar om deze tijd gebruikten we op de afdeling bij tien mensen vrijheidsbeperkende maatregelen, nu slaapt nog maar één mevrouw in een verpleegdeken en hebben twee bewoners nog een band om in de stoel. Dat is voor mij een enorme opluchting, ik heb er nooit achter gestaan.' 

 

Met het afbouwen van de vrijheidsbeperkende maatregelen is begonnen op één afdeling. Een multidisciplinair verbeterteam met een verzorgende (en tevens teamleider), ergotherapeut, psycholoog en verpleegkundige trok het project 'Vrijheid in Beweging', zoals ze het verbetertraject in Lisidunahof zijn gaan noemen. Saskia: 'De projectgroepleden gaan bewuster om met het wel of niet toepassen van een vrijheidsbeperkende maatregel en dit werkt door op de andere afdelingen.' Hierbij is een belangrijke taak voor verzorgenden weggelegd. 'Als de situatie verandert, ga je observeren', vertelt Manuela, 'Je zoekt samen met de arts, de psycholoog, fysiotherapeut en andere betrokkenen naar manieren om eventuele onrust bij de bewoner te verminderen. Als verzorgende ken je de bewoner het beste.' Het onderwerp Vrijheidsbeperkende maatregelen is een vast onderdeel van de Zorgleefplanbespreking. Bij dit overleg zijn de Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV'er), de betrokken disciplines en de familie aanwezig. Met zijn allen wordt gekeken of de vrijheidsbeperkende maatregel kan worden afgebouwd en wat de eventuele alternatieven zijn. Van belang voor het slagen van het afbouwen van de vrijheidsbeperkende maatregelen is ook de familie van de cliënt. In Lisidunahof is de cliëntenraad door middel van een presentatie geïnformeerd, de familie is per brief op de hoogte gesteld, en familieleden van een cliënt waar bij de Zweedse banden werden afgeschaft, hebben een gesprek gehad met de EVV'er. 

Manuela illustreert dit uitgangspunt: 'Eén van onze cliënten slaapt in een verpleegdeken. Het ligt ingewikkeld. De verpleegdeken helpt mevrouw rustig te slapen, maar wordt toch gezien als een vrijheidsbeperkende maatregel. We zoeken nu naar alternatieven. Er is een extra laag bed voorgesteld, maar deze mevrouw is zo instabiel dat het valgevaar groot is. Alleen als je met elkaar in gesprek gaat kun je een oplossing verzinnen.' 

Het Verbetertraject had door de looptijd van slechts zes maanden veel weg van een snelkookpan. Saskia en Manuela zijn trots op wat er in korte tijd bereikt is, maar ze noemen ook verbeterpunten voor het vervolg. Doordat het traject deels in de zomervakantie plaatsvond en er veel overlegmomenten wegvielen, was de communicatie met de verzorgenden niet optimaal. Manuela: 'Het was een gemis dat er niet nog een verzorgende of EVV'er in het project- team zat. Wij moeten uiteindelijk uitvoeren wat er in het verbeterteam bedacht is, maar ik had zelf wel meer willen meedenken. Wij als verzorgenden moeten het doen. Als er iets is, komt de familie bij ons.' Saskia deelt haar mening. 'Voor de verdere uitrol in Lisidunahof komt er meer aandacht voor het informeren en scholen van verzorgenden. En per afdeling wil ik een EVV-er in het projectteam hebben. Het moet een continu gesprek zijn.'