Domotica een (vol)waardig alternatief?

 

In het breed gedragen streven (traditionele) vrijheidsbeperkingen terug te dringen is het gebruik van elektronische toepassingen (domotica) een veelgenoemd alternatief. Verschillende (verpleeg)huizen gebruiken domotica reeds in de zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking. 

Onderzoek van de inspectie laat echter zien dat deze toepassingen vooralsnog niet voldoende zorgvuldig gebeuren: er is vaak geen plaats voor ingeruimd in de visie op zorg, er worden niet altijd risico analyses verricht, en het gebruik van domotica wordt niet standaard in het zorgplan opgenomen en evemin standaard geëvalueerd. Juist de risico analyses, opname in het zorgplan en evaluatie vindt de inspectie heel belangrijk, omdat daarmee beoordeeld kan worden wat het effect van inzet van domotica voor de individuele cliënt is. 

Bovendien bestaan momenteel nog weinig regels en richtlijnen over het gebruik van domotica in de zorg voor mensen met dementie/ verstandelijke beperking en ook is nog onduidelijk hoe bruikbaar en effectief domotica daadwerkelijk is. Met andere woorden, het ontbreekt het veld zowel aan een duidelijk normatief kader alsmede een praktisch overzicht. 

Twee lopende onderzoeken van het VU medisch centrum beogen in deze lacune te voorzien. Hiertoe wordt o.a. onderzoek gedaan naar de ethische problemen rondom domotica, de besluitvorming m.b.t. het toepassen van domotica en naar de belemmerende en bevorderende factoren in het uitvoeren van een beleid rondom (het terugdringen van) vrijheidsbeperking. 

Tijdens de lunchsessie zullen zowel de conclusies van het inspectieonderzoek als de voorlopige bevindingen van de beide VU onderzoeken gepresenteerd worden. De opvallendste bevindingen zijn vooralsnog dat het begrip vrijheidsbeperking zoals dat op de werkvloer ervaren wordt afwijkt van het wettelijke kader. Deze discrepantie wordt problematisch als men vrijheidsbeperkingen terug wil gaan dringen. Domotica blijkt in de onderzochte verpleeghuizen momenteel geen volwaardig alternatief voor traditionele vrijheidsbeperkingen.

Er is daarnaast nog geen ethische consensus m.b.t. het toepassen van domotica in de zorg voor mensen met dementie/verstandelijke beperking, waarbij er weinig tot geen oog is voor het cliënt perspectief.